De Rekenkamercommissie Heemstede heeft onderzoek laten doen naar de inspraakpraktijk in de gemeente Heemstede. De algemene teneur van het rapport is dat de gemeente veel aandacht heeft voor inspraak en grote voortgang heeft geboekt bij het organiseren van de inspraak. De gemeente moet echter nog verder groeien om te kunnen spreken van een volledig professionele wijze van uitvoering. De commissie stelt de gemeenteraad voor om in dialoog te treden met het college van b&w en burgers om de inspraak en participatie verder te optimaliseren.

Het onderzoeksrapport met de bijbehorende stukken kunt u hieronder downloaden.

De Rekenkamercommissie Heemstede heeft het rapport “Voor en door burgers? Een beeld van de inspraakpraktijk in de gemeente Heemstede 2002-2007” op 24 juni 2008 aangeboden aan de gemeenteraad. Het rapport is opgesteld door het adviesbureau Partners en Pröpper uit Vught. Gelijktijdig zond de commissie de raad het commentaar van het college van b&w op het rapport.

Aanleiding voor dit onderzoek waren de vragen die bij de commissie leefden, zoals:
- Wat komt er van de inspraak terecht?
- Van welke inspraakmogelijkheden maken de burgers gebruik?
- Hoeveel kost de inspraak?
- Zijn de condities voor de inspraak voldoende?
- Wat is het uiteindelijke effect van de inspraak?
- In hoeverre zijn burgers tevreden over het resultaat?

Het onderzoeksbureau heeft voor dit onderzoek onder meer de inspraakverordening, het communicatieplan en andere nota’s en documenten bestudeerd. Vier dossiers (de herinrichting van de Binnenweg, de nieuwbouw van het raadhuis, de herinrichting van de stationsomgeving en de voorbereiding van de Wet maatschappelijke ondersteuning) werden diepgaand onderzocht. Het bureau betrok ambtelijke projectleiders, de verantwoordelijke portefeuillehouders, raadsleden en ook feitelijke insprekers bij het onderzoek. Een volledig representatief beeld van de tevredenheid van de insprekers werd, gezien de beperkte opzet van het onderzoek, niet nagestreefd en ook niet verkregen.

Op de vraag naar de kosten van inspraak kon geen antwoord worden gegeven, omdat de kosten daarvan verweven zijn met de reguliere budgetten. De andere vragen leidden wel tot conclusies en aanbevelingen.

Conclusies en aanbevelingen
De algemene teneur van het rapport is dat de gemeente veel aandacht heeft voor inspraak en grote voortgang heeft geboekt bij het organiseren van de inspraak. Daarmee zijn de basiscondities voor bevredigende inspraak in Heemstede grotendeels aanwezig. Op die basis kan en moet de gemeente echter nog verder groeien om te kunnen spreken van een volledig professionele wijze van uitvoering.
Een punt van aandacht is de discrepantie die bestaat tussen de tevredenheid van het gemeentebestuur en die van insprekers. Een aantal insprekers heeft zelfs het gevoel dat de gemeente niet bereid is naar hen te luisteren. Voor een aantal insprekers is bovendien onvoldoende duidelijk wat er met hun inbreng gebeurt.

De Rekenkamercommissie vraagt daarom met name aandacht voor het voor- en natraject van de inspraak. De (potentiële) insprekers dienen duidelijkheid te hebben over de beleidsruimte. Over welke zaken kunnen de participanten wel en over welke onderwerpen kunnen zij niet meepraten? Ook dient vooraf vast te staan op welke momenten terugkoppeling en verantwoording plaatsvindt.

Reactie college b&w
De Rekenkamercommissie heeft het onderzoeksrapport voorgelegd aan het college van burgemeester en wethouders met het verzoek om hun zienswijze te mogen vernemen.
Het college heeft de commissie laten weten zich te kunnen vinden in de conclusies en aanbevelingen van het rapport, maar heeft wel een paar nuanceringen aangebracht. Zo is het college zich ervan bewust dat het steeds bezig is met het afwegen van vaak tegengestelde belangen. Dat leidt onvermijdelijk tot teleurgestelde burgers. Het is naar het oordeel van het college vaak moeilijk te achterhalen of onvrede bij burgers primair voortvloeit uit onvrede met het uiteindelijke resultaat van de belangenafweging of uit onvrede met de inspraakprocedure.

Met de introductie van nieuwe vormen van informele inspraak hebben burgemeester en wethouders de intentie gehad om iets toe te voegen in de communicatie met de burgers. Kennelijk zijn zij er niet steeds in geslaagd om voldoende helder te maken wat de functie van die informele inspraak is geweest. Met andere woorden, het college zegt zelf onvoldoende in staat te zijn gebleken om de verwachtingen van de betrokkenen “te managen”. Daar moeten burgemeester en wethouders meer aandacht aan besteden. Of dat steeds alle onvrede weg kan nemen is de vraag, zeker als de burger zijn belang of visie zo snel mogelijk gehonoreerd wenst te zien.

Daarnaast zegt het college zich er steeds van bewust te zijn dat de uitnodiging tot inspraak op de planvorming nooit alle belanghebbenden beweegt tot een (re)actie. Met name het minder assertieve deel van de bevolking zal snel afhaken ten faveure van het deel dat zich roert. Het college is er zich van bewust dat het ook de belangen moet behartigen van degenen, die zich niet direct laten horen.

Vervolg
De rekenkamercommissie heeft de gemeenteraad, in lijn met de gedane aanbevelingen, voorgesteld in dialoog te treden met het college en burgers om wensen te formuleren ten aanzien van de opzet en de uitvoering van inspraak en participatie in Heemstede met het oog op een verdere optimalisering daarvan.